شاید در لابه لای شلوغی و هیاهوی دنیای شهرنشینی شگفتی های طبیعت را به دست فراموشی سپرده ایم اما مگر می شود زیبایی را دوست داشت و از کنار این همه زیبایی های طبیعت به سادگی گذشت؟ شاید خیلی از افرادی که در شهرها ساکن هستند باخود فکر می کنند که با طبیعت دست نخورده فاصله زیادی دارند و باید برای دیدن آن کیلومترها دور از دیار خود به سر ببرند.

اما اگر کمی فکر کنیم به یاد می آوریم که هر کجای این کره خاکی که زندگی کنیم با هیجان انگیزترین جلوه طبیعت هیچ فاصله ای نداریم. تنها کافی است اندکی دید خود را به سمت بالا متمایل کنیم. تماشای آسمان، این تابلوی هزار و یک رنگ، نیاز به صرف هزینه و خرید بلیط ندارد. بازدید از آن برای همه آزاد است؛ برای تماشای این زیبایی وصف ناشدنی تنها کافی است کمی سر به هوا شوید!

روز جهانی نجوم فرصتی را فراهم کرد تا سربه هوایان زیادی از نقاط مختلف کشور در تاریخ 8 اردیبهشت ماه سال جاری دور هم گرد آیند تا با این زیبایی طبیعت بیشتر آشنا شوند.

در ادامه نگاهی کوتاه بر روز جهانی نجوم در سال 91 بر بام تهران خواهیم داشت.

نگاهی کوتاه بر لایه های تاریخ

روز جهانی نجوم فرصتی استثنایی و مناسب برای ایجاد ارتباط میان مردم و زیبای های آسمان شب است. این روز بنا بر تعریف اتحادیه جهانی نجوم روزی در فصل بهار است که گروه های نجومی، رصدخانه های آموزشی، آسمان نماها و همه علاقه مندان به علم نجوم در کنار هم قرار می گیرند تا به مردم نشان دهند دنیای نجوم تا چه حد هیجان انگیز، سرگرم کننده و زیبا است. برخی از مردم تصور می کنند «علم» چیز پیچیده ای بوده و متعلق به دانشمندان است به همین خاطر از ارتباط آن با زندگی روزمره و زیبائی های آن در محیط اطرافشان اطلاعی ندارند. در روز نجوم می توان تا حدی فاصله میان محققان، دانشمندان و مردم را کمتر کرد.

هدف از روز نجوم علاقمند کردن مردم برای توجه به جهان بالای سر خود است. در برخی از کشورها، یک یا چند روز درهای آزمایشگاه ها و رصدخانه ها به روی مردم عادی باز است تا همه مردم بتوانند با فعالیت های علمی از نزدیک آشنا شوند، اما بیشتر رصدخانه ها برای دور بودن از آلودگی نوری و آلودگی هوا، در خارج از شهر و در ارتفاعات بالا قرار دارند، در این صورت حتی اگر در برخی از روزها، رصدخانه ها پذیرای مردم عادی باشند، مراجعه مردم به رصدخانه ها مشکل است.

سرانجام دانشمندان به این نتیجه رسیدند بجای اینکه مردم را به خارج از شهرها و مناطق دوردست بکشانند، بهتر است در روز مشخصی از سال، تلسکوپ ها را به داخل شهرها و به میان مردم بیاورند.

یک روز کامل در کنار آسمان

شاید بتوان به جرأت گفت که روز جهانی نجوم، از نادرترین روزهایی است که پیر و جوان، کودک و نوجوان، با هر جایگاه و آگاهی علمی در کنار هم به تماشای آسمان این پهنه بی کران می نشینند. در چنین روزی است که منجمان حرفه ای و آماتور، زیبایی‌های علم نجوم را با بیان ساده و جذاب به مردم ارائه می کنند.

امسال نیز ماهنامه نجوم و مجموعه تفریحی-ورزشی تله کابین توچال، برای گرامیداشت هفته‌ و روز نجوم، با هدف آشنا کردن مردم با زیبایی های علم نجوم و معرفی زمینه های متفاوت فعالیت های گروه ها و مراکز نجومی، برنامه ای یک روزه را در تاریخ 8 اردیبهشت ماه، در محل بام تهران برگزار کرد.

از جمله برنامه های به اجرا در آمده در این روز بر بام تهران می توان به موارد زیر اشاره داشت:

غرفه‌های آشنایی با موضوعات متفاوت نجومی؛ شامل منظومه شمسی، ماه، کیهان‌شناسی، ساعت آفتابی، صورت‌های فلکی و نقشه آسمان، گذر سیاره ناهید، تاریخ علم، تقویم و رویت هلال؛

غرفه‌های انجمن نجوم ایران و شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران؛

آشنایی با کاربردهای فناوری نانو در علم هوافضا؛

پرسش و پاسخ نجومی؛

غرفه کودکان؛

ارائه محصولات و خدمات نجومی؛

پخش فیلم و اسلایدهای آموزشی؛ و

تیم رصد اجرام آسمان با ابزارهای رصدی مستقر در بام تهران.

از سویی اساتید و کارشناسان علم نجوم، کیهان شناسی، رصد و عکاسی، با حضور در بام تهران سخنرانی هایی با موضوعاتی چون «خورشید ولکه های خورشیدی»، «گذر سیاره زهره از مقابل خورشید»، «سفرهای فضایی»، «آلودگی نوری» و «عکاسی نجومی و جذابیت های آن» ارائه کردند.

فراموش نکنید که هدف از روز نجوم علاقه مند کردن مردم برای توجه به جهان بالای سر خود است. جهانی شگفت انگیز که همیشه انسان را مجذوب خود کرده است و در طول تاریخ بارها با رشد و جهش هایی که داشته است، زندگی ما انسانها را به سطحی دیگر از نظر شناخت منتقل کرده است. سعی کنید در این روز هیچ فرصتی را برای رسیدن به هدف فوق از دست ندهید.

م.ح.اربابی فر

بخش دانش و زندگی تبیان